Wat is een burn-out?

Wat is burn-out?

Iedereen is wel eens moe of slaapt een keer slecht. Maar als de vermoeidheid langer duurt, het piekeren niet ophoudt en je je lusteloos voelt, kan er sprake zijn van een burn-out. Maar wat is het nou precies en welke symptomen horen erbij? Emotioneel uitgeput, uitgeblust en afgebrand. Dit zijn allemaal termen die gebruikt worden voor dé beroepsziekte van dit moment: burn-out. Wanneer je een burn-out hebt zit je er doorheen, zowel lichamelijk als emotioneel. Vermoed jij dat je een burn-out hebt? Neem vrijblijvend contact op voor persoonlijk advies. Wij helpen je graag verder.

Definities van een burn-out

Voor een burn-out bestaan verschillende definities, maar de volgende kenmerken worden altijd in combinatie met burn-out genoemd.

  • Emotionele uitputting: je voelt je extreem vermoeid, je reserves zijn op en de batterij wordt niet meer opgeladen.
  • Afstandelijk gedrag: je krijgt een negatieve, cynische, afstandelijke en kille houding tegenover anderen. Denk hierbij aan je partner, collega’s maar ook je werk in het algemeen.
  • Het gevoel dat je competenties afnemen: je krijgt de neiging om jezelf negatief te beoordelen en hebt het gevoel minder goed te presteren dan voorheen.

Één op de tien werkenden heeft in de afgelopen jaren burn-out klachten gehad. Dit blijkt uit de resultaten van het ‘Permanent Onderzoek Leefsituatie’ van het Centraal bureau voor de Statistiek. Wanneer we uitgaan van een werkzame beroepsbevolking van 7 miljoen gaat het om 700.000 mensen die kampen met burn-out verschijnselen. Het percentage vrouwen met burn-out klachten is hier even hoog als die van de mannen.

De oorzaken van een burn-out

Bij een burn-out heeft men vaak direct de associatie met werk. Het kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer er langdurige blootstelling is aan werken onder een grote tijdsdruk. Op een gegeven moment zijn al je reserves op en heb je het gevoel van complete uitputting. Iets wat voor anderen verwarrend kan zijn is dat je op je werk helemaal uitgeput kunt zijn maar in je vrije tijd wel nog gewoon dingen kunt aanpakken.

In Nederland is er een internationaal gehanteerd werkstress-model ontwikkeld. Het model veronderstelt dat verschillende processen invloed hebben op het krijgen van een burn-out. Hulpbronnen, zoals autonomie, het gevoel van controle en steun van collega’s, beschermen volgens dit model tegen burn-out. Taakeisen, zoals werktempo, tijdsdruk en emotionele belasting zouden het risico op burn-out juist vergroten. Wanneer de hulpbronnen voldoende bescherming bieden tegen de taakeisen, loop je als  werknemer minder risico op burn-out. Maar als de taakeisen langdurig groter zijn dan de hulpbronnen vergroot de kans en ligt een burn-out op de loer.

Zo makkelijk is het helaas niet. Iedereen is anders en ervaart stress anders. Waar een situatie voor de een stressvol is hoeft dat voor de ander niet zo te zijn. Hoe je een werksituatie ervaart hangt af van verschillende factoren. Denk aan je persoonlijke eigenschappen die de werksituatie negatief kunnen beïnvloeden, onrust in je privésituatie, maar ook je erfelijkheid kan een rol spelen bij sommige geestelijke gezondheidsklachten.

De aanpak van Burn inn richt zich niet alleen op het bestrijden van de symptomen, maar op de dieperliggende oorzaak van burn-out. Alleen dan kun je duurzaam herstellen. Meer weten over onze behandeling?

De verhouding tussen motivatie, eisen en beloning

Motivatie, de capaciteit om met de eisen die aan een baan worden gesteld om te gaan, en de beloning die je als werknemer ontvangt, zijn belangrijke factoren. Onder beloning verstaan we niet alleen het salaris dat je iedere maand ontvangt, maar ook waardering en de ontwikkelingsmogelijkheden dit je binnen je job krijgt. Een scheve verhouding tussen de geleverde inspanning, de ontvangen beloning en de persoonlijke capaciteiten, bepaalt de mate van ervaren stress.

Belangrijkste veroorzakers van een burn-out zijn onder andere:
  • Hoge werkdruk;
  • Arbeidsconflicten;
  • Grote emotionele belasting;
  • Werktijden;
  • Ingrijpende gebeurtenissen op het werk;
  • Werk en privé moeilijk kunnen combineren;
  • Onzekerheid over de toekomst.

Het verschil tussen overspannen en burn-out

Terwijl er veel overeenkomsten zijn tussen overspannen zijn en burn-out zijn het toch twee verschillende dingen. Overspannen is eigenlijk een voorstadium van de burn-out. De energie in je lichaam begint op te raken. De hoge cortisolwaarden beginnen zijn tol te eisen. Je dagelijkse belastbaarheid neemt af en je krijgt moeite om al je activiteiten naar tevredenheid uit te voeren. Daarnaast nemen de lichamelijke klachten toe, ofwel de overspannen symptomen kunnen de kop opsteken.
Overspannenheid gaat samen met veel stressklachten zoals een gevoel van opgejaagdheid, nek- en hoofdpijn, slecht slapen en huilbuien. Echter is je energie nog niet op en uitputting is daardoor niet de klacht die voorop staat. Het is meer de opgejaagdheid en je voelt je labiel.

Voordat je overspannen raakt, zijn er meerdere signalen die je laten weten dat je niet lekker in je vel zit.
Snel geprikkeld: Je bent heel erg gespannen en vertoont allerlei zenuwtrekjes. Dit kan nerveus trillen met je been zijn maar ook trommelen met je vingertoppen. Je hebt een kort lontje en kunt zonder reden boos of geïrriteerd uitvallen.
Slecht slapen: Door alle spanning slaap je slecht. Je neemt zowel geestelijk als lichamelijk geen afstand en dat breekt op. Nachten dat je ligt te draaien en te woelen zijn geen uitzondeling. Of je slaapt onrustig of blijft maar wakker liggen. Doordat je teveel cortisol in je lichaam hebt blijf je wakker en ben je de volgende dag ook de hele dag vermoeid.
Fysieke klachten: Als je overspannen bent kunnen komen er ook meer fysieke klachten bij. Je net- en schouderspieren zijn non-stop gespannen en je hebt regelmatig last van hoofdpijn en spierpijn. Daarnaast zijn er ook kenmerken als maagklachten, duizeligheid, hartkloppingen en een hoge bloeddruk.
Piekeren: Zowel ’s nachts als overdag maakt je hoofd overuren. Je blijft maar malen over van alles en je slaapt daardoor ook nog een slecht. Doordat dit door blijft gaan voel je je ontzettend moe.
Gebrek aan energie: Je hebt veel minder energie dan normaal. Dat is niet vreemd aangezien je slecht slaapt en waarschijnlijk ook nog onregelmatig en ongezond eet. Dat heeft direct gevolgen voor je energieniveau. Je hebt nergens zin in en voelt je lusteloos en uitgeblust.
Geen zin in sociaal contact: Het voelt als teveel wanneer je eraan denkt dat je anderen moet spreken. Er zijn weinig dingen die je nog boeien. Hier lijden je sociale contacten dan ook onder.
Concentratie problemen: Een ander kenmerk van overspannen zijn is een slechte concentratie. Hierdoor kun je erg chaotisch en rusteloos worden. Je concentreren op je werk, in het verkeer, thuis en dergelijke kost je enorm veel moeite. Dit veroorzaakt ook het slechte slapen, je gebrek aan energie en het steeds moe zijn.

Twijfel je of je overspannen bent of burn-out? Neem gerust contact op voor vrijblijvend advies. We bespreken jouw situatie en kijken welke hulp het best past.

Het herkennen van de symptomen van burn-out

Zoals eerder benoemd is overspannen zijn eigenlijk het voorstadium voor een burn-out. Wanneer je bovenstaande symptomen van overspannenheid negeert en te lang over je eigen grenzen heen gaat kun je in een burn-out terecht komen. Je bent helemaal op en kan niet meer en je wil niet meer.

Je ziet bijvoorbeeld op werk helemaal nergens meer de zin van in en wordt al misselijk zodra je in de omgeving van je werk komt. Je ontwikkelt sterke lichamelijke reacties van angst. Al is de opbouw van een burn-out vaak lang, het moment dat deze dan toch echt komt is vaak onverwacht. Van de een op de andere dag kun je niets meer. Soms is het zelfs zo heftig dat mensen niet meer zelf thuis kunnen komen of letterlijk instorten.

Vaak zorgen één of meerdere van de volgende symptomen van burn-out ervoor dat goed functioneren niet meer mogelijk is.
•Angst- en paniekklachten
•Extreem gevoel van uitputting
•Extreem gevoelig voor prikkels

Burn-out verwarren met depressie

Men verwart burn-out al snel met aandoeningen als algemene lusteloosheid, depressie, chronische vermoeidheid of stress. Dat komt omdat de symptomen van een burn-out voor iedereen verschillend kunnen zijn. De symptomen van burn-out tonen gelijkenissen met die van een depressieve stoornis zoals sombere stemming, verhoogde emotionaliteit, slechte concentratie, verhoogde sensitiviteit en emotionaliteit. Al staat in de werk gerelateerde context vooral de uitputting centraal, eerder dan de depressieve stemming. Bij burn-out toon je ook kenmerken van chronische vermoeidheid, met name de uitgesproken vermoeidheid en de verminderde inspanningstolerantie.

Naast ernstige vermoeidheid heeft een burn-out ook andere symptomen: je opgejaagd voelen, verslechterde concentratie, verminderde zin in seks en slecht slapen. Als je daarnaast ook nog weinig zin hebt om naar je werk te gaan, een slechter geheugen hebt en continu moe bent dan is de kans groot dat je opgebrand bent en last hebt van een burn-out. Dan is er reden genoeg om professionele hulp in te schakelen.

Direct aan de slag

Een burn-out gaat niet vanzelf over. Uit onderzoek blijkt zelfs dat het nemen van alleen maar rust geen enkel positief effect teweeg brengt. Het is van cruciaal belang dat als iemand de diagnose burn-out krijgt, er zo snel mogelijk gestart wordt met de behandeling. De juiste behandeling zorgt voor snel en duurzaam herstel. De deelnemer wordt een betere versie van zichzelf!